Η περιοχή του Δισπηλιού Καστοριάς έχει αποτελέσει πεδίο ανασκαφών και γενικότερων ερευνών για την αρχαιολογική υπηρεσία από το έτος 1938. Aσχολήθηκε με τον χώρο ο αρχαιολόγος Αντ. Κεραμόπουλος ο οποίος οδηγήθηκε εκεί στην έρευνα του για την αρχική κοιτίδα των αρχαίων Μακεδόνων. Οι έρευνες του απέδωσαν καρπούς αφού βρήκε λιμναίες κατοικίες στηριζόμενες επί πασσάλων προϊστορικών, οι πάσσαλοι προεξήχαν από το έδαφος, το οποίο ήταν ο πυθμένας της λίμνης πριν καταβιβασθεί η στάθμη της. Στους πασσάλους αυτούς εστηρίζοντο δάπεδα και καλύβες ξύλινες. Επίσης βρέθηκε μεγάλο πλήθος λίθινων εργαλείων (350). Το έτος 1940 ο Αντ. Κεραμόπουλος επέστρεψε στην περιοχή για να κάνει ανασκαφή σε δύο περιοχές. Η μία απο αυτές ήταν η θέση “Νησί”, η οποία ήταν γνωστή στην βιβλιογραφία λόγω του τείχους που είχε καταγράψει εκεί ο Ν. Γ. Παπαδάκις το έτος 1913 κατά την διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων (<<εβρέθη τείχος πολυγωνικόν, μεγάλων πελεκητών λίθων, το οποίο σώζεται εν μέρει έως δύο μέτρα ύψος ενιαχού, με ίχνη πύλης και δύο πύργων ασφαλώς Ελληνικόν>>). Ο Κεραμόπουλος είχε την άποψη ότι το έδαφος της περιοχής Νησί είναι έργο ανθρώπινης παρέμβασης και συγκεκριμένα δημιουργήθηκε από προσχώσεις εδάφους. Η αρχαιολογική σκαπάνη έδειξε ότι ρίπτονταν συστηματικά ογκόλιθοι και χώμα ως υποδομή για το χτίσιμο του τείχους. Επίσης ο καθηγητής απέδιδε την όλη κατασκευή εις τον ηγεμόνα της Μακεδονίας Αρχέλαο (-412 - -399) καθώς πίστευε ότι στην περιοχή βρισκόταν και η πόλη Άργος Ορεστικόν.

Το ενδιαφέρον για την περιοχή αναθερμάνθηκε κατά την δεκαετία του 1960 και συγκεκριμένα το έτος 1966, όπου ο καθηγητής Μουτσόπουλος στα πλαίσια προσωπικών του ερευνών στην ευρύτερη περιοχή παρατήρησε την εμφάνιση εκατοντάδων πασσάλων μετά από μια φάση ανομβρίας που έπληττε την περιοχή.

Η σύγχρονη έρευνα ξεκίνησε το 1992 στην ανατολική πλευρά της θέσης “Νησί” υπό του αρχαιολόγου κ. Χουρμουζιάδη. Διαπιστώθηκε με βάση την σχετική χρονολόγηση ότι ο οικισμός χρονολογείται στο τέλος της μέσης νεολιθικής και στην νεότερη νεολιθική εποχή (-4600 - -4500).

Το 1993 βρέθηκε στο βυθό της λίμνης μία ξύλινη πινακίδα με σκαλισμένα επάνω της σύμβολα - γράμματα η οποία χρονολογήθηκε με την μέθοδο του άνθρακα 14 (C14) στα -5260. Η συγκεκριμένη πινακίδα δεν έχει μελετηθεί τελείως ακόμα, εξακολουθεί ο κ Χουρμουζιάδης την έρευνά της καθώς είναι πολύ δύσκολη η αποκρυπτογράφηση της γραφής της επειδή δεν υπάρχει κάποιο άλλο αντικείμενο ώστε να υπάρχει σύγκριση (όπως στην περίπτωση της Rosseta stone). Βρέθηκαν επίσης εκατοντάδες εργαλεία κατασκευασμένα από πέτρα, κόκκαλα, κέρατα και πηλό με προέλευση τοπική. Βρέθηκε μεγάλο πλήθος κεραμεικών αγγείων, μαγειρικών σκευών, αλιευτικών εργαλείων όπως και πλήθος ανθρωπίνων οστών και κρανίων. Αξίζει να σημειωθεί ότι λόγω της μορφολογίας του εδάφους και της θέσης του λιμναίου οικισμού, οι γεωργοκτηνοτρόφοι της περιοχής του Δισπηλιού εξειδικεύτηκαν στην παρασκευή πιθαριών ως μέσο αποθήκευσης τροφής, εξού και το μεγάλο πλήθος πιθαριών και κεραμεικών σκευών που έχουν βρεθεί.

Η ανασκαφή ακόμα δεν έχει τελειώσει, όπως και η μελέτη των ανασκαφικών ευρημάτων, οι τελευταίες κινήσεις της αρχαιολογικής υπηρεσίας ήταν η μελέτη για την ίδρυση εξειδικευμένου Κέντρου Έρευνας και Τεκμηρίωσης Προϊστορικού Λιμναίου Οικισμού Δισπηλιού Καστοριάς.



- ΝΕΑΣ



ΠΗΓΕΣ:

http://web.auth.gr/dispilio/ - Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
http://en.wikipedia.org/wiki/Neolithic_Europe
http://www.dpgr.gr/forum/index.php?topic=33442.0 - Φωτογραφικό Υλικό
http://abnet.agrino.org/htmls/H/H004.html
http://en.wikipedia.org/wiki/Dispilio_Tablet
http://www.hri.org/E/1997/97-08-31.dir/keimena/art/art1.htm
Ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού μία πρώτη εισαγωγή - Μαρίνα Σωφρονίδου